Увс нуурын дархан цаазат газар

Ерөнхий танилцуулга

Увс нуурын ай савын кластерийн дархан цаазат газрууд нь: Увс аймгийн Тэс, Давст, Малчин, Наранбулаг, Тариалан сумдын нутагт орших Увс нуурын; Баруунтуруун суманд орших Алтан элсний; Сагил сумын нутаг дахь Цагаан шувуутын; Түргэн, Тариалан, Бөхмөрөн, Ховд сумын нутагт орших Түргэн уулын гэсэн хэсгүүдээс бүрдэнэ.

Увс нуурын хэсгийг хамран 335 мянган га талбай гэзлэн далайн түвшнээс дээш 759 м өндөрт оршдог болохоор Их нуурын хотгортоо хамгийн нам юм. Монгол орны гандуу бүсэд орших нуур, ус намгархаг газар, түүний эргэн тойрны цөлийн ландшафт, заримдаг цөлийн гандуу орчин нуур устай зэрэгцэн орших экологийн хувьд өвөрмөц орчин, ус намгийн шувууд, биологийн төрөл зүйлүүдийг хамгаалах зорилгоор хамгаалалтад авчээ. Увс нуурын зүүн,  зүүн өмнө талаас цутгаж буй Нарийн ба Баруунтурууны голын хөндийг бүхэлд нь хамарсан. Бориг дэлийн элс нуурын захад тулж элсэн манхан үүсгэдэг. Нуурын бусад хэсэгт чулуурхаг сайр болон эртний нуурын хурдас түгээмэл тархсан. Булнайн нурууны араас эх авч Увс нуурт цутгадаг Тэсийн голын адгийн хэсэгхэн газрыг улсын тусгай хамгаалалтад авах нь байгаль хамгааллын чухал ач холбогдолтой юм. Тэс гол нь Увс нуурт цутгадаг олон тооны голуудаас хамгийн томоохон нь бөгөөд адаг орчимдоо хэсэг хэсэг салаалж, тэр дагуудаа намаг, нуга, хужир, мараа, усан арал, бургасан шугуй бүхий өвөрмөц үзэсгэлэнтэй нутаг юм.

Тэсийн голын адаг нь далайн түвшнээс дээш 760-800 м хооронд хэлбэлзэх нуурын бааллювийн хурдас бүхий тэгш талархаг гадаргаас тогтоно. Нугат намгийн мараалаг хөрстэй бургасан шугуй бүхий алаг өвс, үетэн-алаг өвст нугын бүлгэмдэл бүхий татмын нугын ландшафттай: